Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında gerçekleştirilen panelde konuşan TBMM Engelli Bireylerin Sorunlarını Araştırma Komisyonu Başkanı Mehmet Muharrem Kasapoğlu, iklim değişikliğiyle mücadelede engelli bireylerin ihtiyaçlarının gözetilmesi gerektiğini belirterek, “Belediyelerin toplu taşıma araçlarını ve duraklarını erişilebilir hale getirmesi, kaldırımları ve yaya yollarını güvenli şekilde düzenlemesi şarttır. Erişilebilir olmayan bir şehir, tam anlamıyla dirençli bir şehir değildir” dedi.
Antalya’da devam eden COP31 kapsamında, Mavi Bölge’deki Türkiye Pavilyonu’nda Engelliler Konfederasyonu tarafından “Hiç Kimseyi Geride Bırakmayan İklim Eylemi: Engellilik Perspektifiyle Erişilebilir ve Kapsayıcı COP Süreçleri” başlıklı panel düzenlendi. Panele, TBMM Engelli Bireylerin Sorunlarını Araştırma Komisyonu Başkanı Mehmet Muharrem Kasapoğlu’nun yanı sıra Engelliler Konfederasyonu Genel Başkanı Hüseyin Ateşer, Türkiye Beyazay Derneği Genel Başkanı Lokman Ayva, UNFCCC Engellilik Grubu Odak Noktası Josephine Mwatibo ve Engelliler Konfederasyonu Genel Başkan Yardımcısı Serhat Gökpınar katıldı.
Panelde konuşan Kasapoğlu, Türkiye’nin COP31 vizyonunun adil ve kapsayıcı bir diplomasi anlayışına dayandığını belirterek, “Bugün ortak bir irade ortaya koymak üzere bir araya geldik. Kimseyi geride bırakmayan bir gelecek inşasından bahsediyoruz. Bu da iklim krizine nasıl baktığımızı özetliyor. İklim değişikliğiyle mücadelemiz ve ortaya koyduğumuz hedefler, insan hakları, sosyal adalet ve sürdürülebilir kalkınma anlayışıyla buluştuğunda anlam ifade eder. Türkiye olarak COP31 vizyonumuzu adil, kuşatıcı ve kapsayıcı bir diplomasi anlayışı üzerine bina ettik. Bugünkü buluşmamızın başlığında yer alan ’Kimseyi geride bırakmamak’ ilkesi, bu diplomasi anlayışımızın engellilik alanındaki karşılığını güçlü bir şekilde ortaya koyuyor” dedi.
“Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 16’sı engellilikle yaşıyor”
İklim değişikliğinin yalnızca çevresel etkilerle sınırlı olmadığını vurgulayan Kasapoğlu, “İklim değişikliği ve engellilik konusunu aynı masada, aynı ciddiyetle konuşmak durumundayız. Çünkü iklim değişikliği, çevresel etkilerin çok ötesinde bir olgu. Sağlığı, eğitimi, istihdamı, sosyal korumayı, bağımsız yaşamı ve kent yaşamını etkileyen, insan hayatının her noktasına ve ömrün her evresine dokunan bir olgu. Bugün dünyanın dört bir yanında aşırı sıcaklar, seller, kuraklıklar, orman yangınları ve iklim kaynaklı afetler milyonlarca, milyarlarca insanın hayatını derinden etkiliyor. Ancak sahadaki gerçeklere baktığımızda bu krizin etkilerinin toplumun tüm kesimleri tarafından eşit şekilde yaşanmadığını görüyoruz. İnsanların yaşadıkları çevre, ekonomik şartları, erişebildikleri kamu hizmetleri ve ihtiyaç duydukları destek mekanizmaları, iklim krizi karşısındaki dirençliliklerini doğrudan etkiliyor” ifadelerini kullandı.
Engelli bireylerin karşılaştıkları sorunların bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini belirten Kasapoğlu, “Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 16’sı, yani 1,3 milyardan fazla insan engellilikle yaşıyor. Bu çok önemli bir veri. İklim politikalarında engellilik perspektifini gözetmek, küresel ölçekte kapsayıcı ve adil bir gelecek inşa etmek hepimizin sorumluluğu. Engellilik alanındaki gerçek dönüşüm, bireylerin önündeki engellerin kaldırılmasıyla mümkün. Herkesin haklardan, hizmetlerden ve toplumsal yaşamın sunduğu imkanlardan adil biçimde yararlanabilmesi sağlanmalı. İklim politikalarımızı da bu vicdani ve hak temelli anlayışla geliştirirsek kimseyi geride bırakmayan bir geleceği hep birlikte inşa edebiliriz” diye konuştu.
“COP31 tüm üye ülkelere tarihi bir fırsat sunuyor”
Sürdürülebilir kalkınmanın yalnızca ekonomik büyüme rakamlarıyla değerlendirilemeyeceğini ifade eden Kasapoğlu, “Sürdürülebilir kalkınmanın gerçek başarısı ekonomik büyüme rakamlarının ötesindedir. Asıl başarı, ortaya çıkan imkan ve kazanımlardan toplumun tüm kesimlerinin etkin ve adil biçimde yararlanabilmesiyle ölçülür. Bu çerçevede engelli bireylerin haklarının korunması ve toplumsal yaşama aktif ve eşit bireyler olarak katılımlarının sağlanması şarttır. Bu, sürdürülebilir kalkınma amaçlarına ulaşılması ve kapsayıcı iklim eyleminin güçlendirilmesi açısından temel bir gerekliliktir. Birleşmiş Milletlerin 2024 yılında yayımlanan Engellilik ve Kalkınma Raporu da bu gerçeğe dikkat çekiyor. Raporda engelli bireylerin eğitim, sağlık, istihdam ve bilgiye erişim gibi temel alanlarda hâlâ ciddi zorluklarla karşılaştığı vurgulanıyor. Bu durum, 2030 hedeflerine ilerlerken kapsayıcı politikaları güçlendirmemiz ve sahadaki uygulamaları daha kararlı şekilde hayata geçirmemiz gerektiğini hatırlatıyor. COP31, tüm üye ülkelere tarihi bir fırsat sunuyor. Bu zirve, sürdürülebilir kalkınma anlayışını engellilik perspektifiyle somut uygulamalara yansıtmak ve uluslararası iş birliğini geliştirmek adına çok kıymetli bir imkan” şeklinde konuştu.
“Belediyelerin toplu taşıma araçlarını ve duraklarını erişilebilir hale getirmesi şart”
İklim değişikliğiyle mücadelede yerel yönetimlerin sorumluluklarına dikkat çeken Kasapoğlu, “Küresel hedefleri konuşurken meselenin doğrudan sokağa, mahalleye ve yaşadığımız şehre nasıl yansıdığına bakmamız gerekiyor. COP31 eylem gündemi, iklime dirençli şehirler yaklaşımını bize sunuyor. Bu yaklaşım, kentlerimizi daha güvenli, erişilebilir, kapsayıcı ve dirençli hale getirmeyi hedefliyor. Birleşmiş Milletlerin ’Sürdürülebilir Şehirler ve Topluluklar’ başlıklı 11’inci Sürdürülebilir Kalkınma Amacı ile de eşgüdüm sağlıyor. Her iki çerçeve de kentlerimizin fiziksel altyapısını güçlendirirken toplumun bütün kesimleri için güvenli ve sürdürülebilir yaşam şartları oluşturmayı esas alıyor. Bu noktada altını çizerek ifade etmem gereken sorumluluk sahiplerinden biri de yerel yönetimlerdir. Belediyelerin toplu taşıma araçlarını ve duraklarını erişilebilir hale getirmesi, kaldırımları ve yaya yollarını güvenli şekilde düzenlemesi şarttır. Parkları, meydanları ve tüm kamusal alanları herkesin bağımsızca kullanabileceği standartlarla tasarlamak hayati bir sorumluluktur” dedi.
“Belediye tesisleri erişilebilir serinleme merkezleri olarak düzenlenmeli”
Yerel yönetimlerin iklim değişikliğine uyum planlarında engelli bireylerin ihtiyaçlarını merkeze alması gerektiğini vurgulayan Kasapoğlu, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Yerel yönetimler, iklim değişikliğine uyum planlarını hazırlarken engelli bireylerin farklılaşan ihtiyaçlarını merkeze koymalıdır. Aşırı sıcaklık dönemlerinde belediye tesislerinin erişilebilir serinleme merkezleri olarak düzenlenmesi ve erişilebilir erken uyarı sistemlerinin kurulması büyük önem taşıyor. Aynı şekilde geçici barınma alanlarının engelsiz hale getirilmesi, şehirlerimizin afetlere hazırlığını ve direncini doğrudan güçlendirecektir. Elbette yerel yönetimler bu süreçte tek başına değil. Engelli bireylerin ve onları temsil eden sivil toplum örgütlerinin kent planlamasına, iklim uyum çalışmalarına ve afet hazırlık süreçlerine doğrudan katılımı da önemli bir gerekliliktir. İlgili kamu kurumlarıyla tam bir koordinasyon içinde ihtiyaçların sahada belirlenmesi, hizmetlerin geliştirilmesi ve uygulamaların ölçülebilir göstergelerle izlenmesi şarttır. Somut, ölçülebilir ve sonuç odaklı bir vizyon, afet risklerinin ve sera gazı emisyonlarının azaltılmasının yanında iklim değişikliğine uyumu ve toplumsal direncin artırılmasını da kapsar. Erişilebilir olmayan bir şehir, tam anlamıyla dirençli bir şehir değildir.”
