Anadolu Selçuklu Devleti’ne hükmeden sultanların ve hanedan üyelerinin yüzyıllar önceki yüz ve beden özellikleri, bilimsel çalışmalarla yeniden ortaya çıkarıldı. Konya’daki Alaeddin Camii avlusunda bulunan hanedan türbesinden çıkarılan kalıntılar üzerinde gerçekleştirilen DNA, antropoloji ve anatomi incelemeleri sonucunda, 12’si sultan olmak üzere 17 hanedan üyesinin fiziksel özellikleri belirlendi. Bilimsel veriler doğrultusunda hazırlanan silikon heykeller, İstanbul’daki Rami Kütüphanesi’nde açılan Türkiye Selçuklu Hanedan Sergisi ziyaretçilerin ilgisini gördü.
Kültür ve Turizm Bakanlığının onayıyla 2017 yılında başlatılan çalışma, Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mutluhan Taş ve osteoarkeolog Emel Akpolat tarafından yürütüldü. Yaklaşık 6 yıl süren araştırmada, Konya’daki Alaeddin Camii avlusunda bulunan hanedan türbesinden çıkarılan ve beden bütünlüğü bulunmayan kemik kalıntıları önce tasnif edildi, ardından anatomik incelemelerle bir araya getirildi. DNA analizleri ve antropolojik değerlendirmelerle hanedan üyelerinin fiziksel özelliklerinin yanı sıra akrabalık ilişkileri, hastalıkları ve ölüm nedenlerine ilişkin de önemli bulgular elde edildi.
2’inci Kılıçarslan’ın boyu 1 metre 83 santimetre olarak belirlendi
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, 2. Kılıçarslan’ın boyuyla ilgili oldu. Tarihi kaynaklarda kısa boylu olarak tasvir edilen sultanın, kemik kalıntıları üzerinde yapılan incelemeler sonucunda yaklaşık 1 metre 83 santimetre boyunda olduğu belirlendi. İlerleyen yaşlarında kemik yapısında meydana gelen değişiklikler nedeniyle kamburlaştığı ve bu durumun boyunun daha kısa algılanmasına neden olduğu değerlendirildi.
Araştırmada bazı hükümdarların ölüm nedenlerine ilişkin tarihi anlatımlarla bilimsel bulguların karşılaştırılması da yapıldı. Bizans tarihçilerinin 1. Gıyaseddin Keyhüsrev’in bir Bizans şövalyesi tarafından başı kesilerek öldürüldüğüne ilişkin anlatımlarının aksine, kemik incelemelerinde sultanın savaş sırasında aldığı darbe sonucu hayatını kaybettiğine işaret eden bulgulara ulaşıldı.
Kösedağ Savaşı’nı kaybeden 2. Gıyaseddin Keyhüsrev’in kafatası yapısında ise romatoid artritle ilişkilendirilen değişiklikler tespit edildi. Genetik incelemeler sayesinde hanedan üyeleri arasındaki soy ilişkileri ve bazı kalıtsal rahatsızlıklara ilişkin önemli veriler de elde edildi.
17 hanedan üyesinin silikon heykeli hazırlandı
Bilimsel araştırmaların ardından 12’si sultan olmak üzere toplam 17 hanedan üyesinin yüz ve beden özelliklerine uygun silikon heykeller hazırlandı. Sergide 1. Kılıçarslan, Şahinşah Melikşah, 1. Rükneddin Mesud, 2. Kılıçarslan, 2. Rükneddin Süleyman Şah, 3. Kılıçarslan, 1. Gıyaseddin Keyhüsrev, 1. Alaeddin Keykubat, 2. Gıyaseddin Keyhüsrev, 4. Kılıçarslan, 3. Gıyaseddin Keyhüsrev ve 2. Gıyaseddin Mesud’un heykelleri yer alıyor.
“Kıyafetler oldukça etkileyici, sultanların yüzleri, heykelleri çok gerçekçi”
Sergiyi gezen Oğuzhan Hozat, “Ben sergiyi daha öncesinde televizyonda izledim. Orada bu güzel çalışmayı yapan profesyoneller serginin detaylarını anlatmışlardı. Alaaddin Tepesi’ndeki o mezarlıklardan kemiklerin toplanma aşamaları falan. Benim de zaten tarihe çok ilgim olduğu için program çok ilgimi çekmişti. Ama Konya’ya gitme imkanım yoktu. Daha sonrasında İstanbul’a geldiğini duyunca İstanbul Sarıyer’de ikamet etmekteyim. Sarıyer’e geldiğini duyunca çok heyecanlandım. Kısa sürede buraya gelmek istiyordum. Ama bu hemen mümkün olmadı. Bugüne kısmetmiş. Şu anda da yani serginin başındayım. Kıyafetler oldukça etkileyici. Sultanların yüzleri, balmumu heykelleri çok gerçekçi. Yani birebir yapılmış, yani zaten profesyoneller öyle anlatmıştı. Gerçekten etkileyici bir sergi. Beni derinden etkiledi. Sanki o andaymışım gibi. Kıyafetler ve balmumu heykeller o kadar gerçekçi ki sanki o Selçuklu Dönemi’nde yaşayan bir insanmışım gibi. Selçuklu Sultanları karşımdaymış da onlarla göz göze geliyormuşum gibi bir hissiyat oluşturuyor” dedi.
“Benim Türk Tarihi ve Türk Devletlerine olan merakım çok yüksek”
Sergiyi ziyaret eden 18 yaşındaki üniversite öğrenicisi Muhammed Eren Doğan, “Anadolu Selçuklu Devleti gibi büyük bir devletin hükümdarlarının heykellerinin yapılması, siluetlerinin ortaya çıkartılması zaten büyük bir olay. Ve bunun İstanbul gibi merkezi bir yerde sergilenmesi bizim için çok iyi oldu. Yoksa ben Konya’ya gidecektim. Baktım sergi var, hemen geldim. Yoksa Konya’ya gidiyorduk. Sosyal medyada duydum. Ve zaten benim Türk tarihi ve Türk devletlerine olan merakım çok yüksek. Böyle bir sergi olması beni mutlu etti. 2. Kılıçarslan’ın mumyası çok dikkatimi çekti. Çok güzel yapılmış. Yani dönem kıyafetlerine hepsi çok uygun yapılmış. Yani abartılı bir şey yok. Tam olarak dönemin kıyafetlerine uygun olarak yapılmış. Bunu yapan insanları tebrik ederim. Ben 18 yaşındayım. Bütün tarih merakı olan insanları buraya şahsen davet ediyorum. Çünkü Rami Kütüphanesi de zaten tarihi bir yer. Tarihi dokusu çok güzel korunmuş. Yani tarihle iç içe yürünüyor, zarar verilmiyor. Bu çok büyük bir olay” şeklinde konuştu.
Sergi 31 Aralık 2026 tarihine kadar ücretsiz olarak ziyaret edilebilecek
Anadolu Selçuklu Devleti’nin hükümdarlarını ve tarihi mirasını yakından tanımak isteyenler için hazırlanan Türkiye Selçuklu Hanedan Sergisi, İstanbul’daki Rami Kütüphanesi’nin sergi salonunda ziyaretçilerini ağırlıyor. Konya’dan getirilen eserlerin ve bilimsel çalışmalar sonucunda hazırlanan heykellerin yer aldığı sergi, 31 Aralık 2026 tarihine kadar ücretsiz olarak ziyaret edilebilecek.
